تبليغاتX
کشاورز
کشاورز
اطلاعات کشاورزی
مقدمه گیاهان زراعی مقاوم به علفکش
افزايش جمعيت بشر و در نتيجه افزايش تقاضا براي محصولات كشاورزي باعث شده كه انسان روز به روز به فكر روش‌هاي كارآمدتري جهت افزايش عملكرد گياهان زراعي باشد. مبارزه با علف‌هاي هرز يكي از اين روش‌هاست. كشاورزان همواره در طول تاريخ با علف‌هاي هرز در مبارزه بوده‌اند و در اين راستا به پيشرفت‌هاي قابل ملاحظه‌اي نيز دست يافته‌اند. بشر مبارزه با علف‌هاي هرز را از طريق دست و استفاده از حيوانات شروع نمود و اينك از طريق روش‌هاي مكانيكي و شيميايي اين راه را ادامه مي‌دهد. يكي از مؤثرترين روش‌هاي مبارزه با علف‌هاي هرز، مبارزه‌ي شيميايي با آنهاست و گياهان زراعي مقاوم به علفكش يكي از جديدترين روش‌هاي اين مبارزه يا مديريت به شمار مي‌روند. گياهان زراعي تراريخته، از جديدترين دست‌آوردهاي بيوتكنولوژي گياهي بوده كه ظرف چند سالي كه از روند توليد آن‌ها گذشته، توسعه فراواني در جهان يافته به طوري‌كه هم اينك ميليون‌ها هكتار از زمين‌هاي زراعي، به زير كشت اين محصولات رفته است. نسل اول اين گياهان به منظور بهبود كارايي عمليات زراعي ايجاد شدند. نمونه‌هاي آن سوياي متحمل به علفكش و ذرت مقاوم به حشره بودند. هم اينك گونه‌هاي جديد گياهان تراريخته، علاوه بر بهبود كارايي عمليات زراعي، در جهت افزايش كمي و كيفي توليدات به وجود مي‌آيند. اين گياهان به عنوان نسل دوم، بايد هرچه سريع‌تر از نظر محدوده‌ي تأثير روي خانوارها، چه از نظر سلامت، صنعت و محيط زيست، بررسي گردند زيرا عواقب احتمالي آن شايد طي دو سه دهه‌ي آينده به وضوح به چشم بيايند. توسعه‌ي گياهان زراعي مقاوم به علفكش‌ها (Herbicide-Resistance Crops)، يكي از اولين كاربردهاي اقتصادي مهندسي ژنتيك گياهي به شمار مي‌رود. به منظور مقاوم سازي گياهان زراعي به علفكش‌ها، از روش‌هاي مختلف بيوتكنولوژي و زراعي استفاده كرده و گياهان تراريخت (Transgenic) و غير تراريخت (Non-Transgenic) به وجود آمده‌اند. اين گياهان با نظام كشاورزي شيميايي ـ صنعتي كه ويژگي آن تك كشتي بودن و مكانيزاسيون در مقياس وسيع با استفاده‌ي فشرده از مواد شيميايي است، سازگاري مناسبي پيدا كرده‌اند. طي دهه‌ي گذشته، چندين گياه زراعي مقاوم به علفكش تراريخته و غير تراريخته معرفي شده‌اند. گندم، جو و كلزاي مقاوم به گليفوزيت و گلوفوزينيت، ذرت مقاوم به سيكلوهگزانيدين‌ها و ايميدازولينون‌ها، پنبه مقاوم به بروموكسينيل و گليفوزيت، سوياي مقاوم به سولفونيل اوره‌ها و گليفوزيت، سيب زميني و چغندرقند مقاوم به گليفوزيت و نيشكر مقاوم به گلوفوزينيت، از جمله‌ي اين گياهان هستند. بشر به طور سنتي هزاران سال است كه در حال بهبود گياهان زراعي است، اما مهندسي ژنتيك اين امكان را فراهم مي‌سازد كه اين فرايند در مدت كوتاه‌تري انجام گيرد، ضمن آن كه امكان انتقال خواص ارثي بين گونه‌هايي كه خويشاوندي نزديكي ندارند هم فراهم است، هرچند عده‌اي مورد اخير را لزوماً پديده مفيدي نمي‌دانند. قبل از پيدايش مهندسي ژنتيك گياهي، گزينه‌هاي انتخابي براي محافظت گياهان در برابر علفكش‌ها محدود بود. علفكش‌هايي ويژه‌ فقط مي‌توانستند در گياهاني به كار روند كه به طور طبيعي نسبت به آن‌ها مقاوم بودند. در موارد نادر، مقاومت ممكن بود از طريق جهش در گياهان زراعي اتفاق بيفتد. توسعه‌ي مهندسي ژنتيك گياهي و دانش بيوشيمي درباره‌ي عمل علفكش‌ها روي گياهان، راه‌حل‌هاي جديدي در كاربرد علفكش‌ها پيش روي بشر قرار داد. اين استراتژي‌ها معمولاً شامل ايزولاسيون و معرفي ژن جديدي از ارگانيسم‌هاي ديگر (غالباً باكتري‌ها) كه به نوعي نسبت به علفكش‌ مقاوم است، مي‌باشند. براي مثال مقاومت به علفكش گلوفوزينيت (با نام تجاري Basta) به وسيله‌ي ژن باكتريايي bar كه علفكش را به تركيبات غير سمّي متابوليزه مي‌كند، القا مي‌گردد. رفته رفته كشف و توسعه‌ي علفكش‌هاي انتخابي جديد، مشكل‌تر و هزينه‌برتر مي‌شود. استانداردها براي علفكش‌هاي جديد بسيار بالاست. علفكش‌هاي جديد مي‌بايست داراي توانايي بالا، سمّيت اندك، تحرّك كم در خاك و ماندگاري كوتاه در محيط باشند و از سوي ديگر، طيف وسيعي از علف‌هاي هرز را كنترل كنند. يافتن تمامي اين ويژگي‌ها در يك تركيب كه مي‌بايست براي گياهان زراعي نيز انتخابي عمل كند، مشكل و هزينه‌بر است. گياهان زراعي مقاوم به علفكش، راه‌حل بالقوه‌اي براي حل اين مشكل است. با تغيير تحمّل گياه زراعي به علفكش‌هاي ثبت شده، هزينه‌هاي مربوط به كشف، توسعه و بازاريابي توليدات جديد تا حد زيادي كاسته مي‌شود و اين كاهش هزينه براي استفاده كننده‌ي نهايي (كشاورز) نيز سودمند خواهد بود. بدين ترتيب كشاورز از انعطاف پذيري بيشتري در استفاده از علفكش‌ها و گياهان زراعي براي برنامه‌ي كنترل علف‌هاي هرز برخوردار خواهد شد. علاوه بر اين، گياهان زراعي مقاوم به علفكش، امكان جايگزيني علفكش‌هاي قديمي را كه ممكن است داراي برخي ويژگي‌هاي نامناسب محيطي و سمّي باشند، فراهم مي‌آورد.

برگرفته از وبلاگ آقای مهدی متین راد http://www.weed.blogfa.com/

|+| نوشته شده توسط حسین خواجه یوسفی در سه شنبه 1387/12/27 ساعت 14:5 |